Đo Màu Theo ISO 7724-1 Là Gì? Nguyên Lý, Phương Pháp & Ứng Dụng

Trong các lĩnh vực sản xuất sơn, chất phủ, nhựa và in ấn, việc tuân thủ phương pháp đo màu theo ISO 7724-1 là một trong những yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính đồng nhất trên thị trường Toàn Cầu. Vậy đo màu theo ISO 7724-1 là gì, gồm có những nội dung quan trọng nào, cũng như quy trình thao tác và những lưu ý khi áp dụng tiêu chuẩn này. Tất cả sẽ được giải đáp chi tiết ngay trong bài viết dưới đây, hãy cùng Giải Pháp Đo Kiểm khám phá chi tiết.

ISO 7724-1 Là Gì?

Tiêu chuẩn 7724-1 (Paints and varnishes – Colorimetry – Part 1: Principles) là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, được Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) ban hành để chuẩn hóa các phương pháp xác định tọa độ màu sắc của màng sơn, vecni và các sản phẩm vật liệu phủ tương tự. Thông qua tiêu chuẩn này giúp xác định chính xác màu sắc của vật mẫu, thay vì phụ thuộc vào cảm nhận chủ quan của mắt người.

Hiện nay, ISO 7724-1 có rất nhiều phiên bản cập nhật và dần chuyển sang hệ thống tiêu chuẩn ISO 11664 để cung cấp hướng dẫn đầy đủ, chi tiết hơn. Tuy nhiên, tiêu chuẩn này vẫn là cơ sở tham chiếu cốt lõi, được trích dẫn trong các tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn vận hành máy đo màu cũng như các quy trình kiểm định chất lượng tại nhà máy. Để hiểu rõ hơn về tiêu chuẩn quốc tế ISO 7724-1, chúng ta hãy cùng tìm hiểu nguyên lý cốt lõi của phương pháp này.

Nguyên Lý Đo Màu Theo ISO 7724-1

Nguyên lý cốt lõi của phương pháp đo màu ISO 7724-1 là dựa trên hệ thống đo lường màu sắc của Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE). Cụ thể, nó mô phỏng một cách chi tiết và đầy đủ nhất về cách sử dụng máy quang phổ (Spectrophotometer) để đo lượng ánh sáng phản xạ của một bề mặt vật thể, tại các bước sóng khác nhau trong phổ ánh sáng nhìn thấy. Phổ biến nhất là từ 400 nm đến 700 nm.

Để đảm bảo kết quả hiển thị chính xác, khách quan và có tính lặp lặp lại, tiêu chuẩn này cung cấp quy định chặt chẽ về ba thành phần cơ bản trong đo màu, bao gồm:

1. Nguồn sáng chuẩn: ISO 7724-1 quy định sử dụng các nguồn sáng mô phỏng các điều kiện ánh sáng thực tế bao gồm: D65 (mô phỏng ánh sáng ban ngày trung bình), A (mô phỏng ánh sáng đèn sợi đốt) và C.
2. Người quan sát chuẩn: ISO 7724-1 áp dụng góc quan sát chuẩn 2° hoặc 10° giúp mô phỏng mắt người thông thường nhạy cảm với các bước sóng của ánh sáng.
3. Hệ hình học đo lường: Bao gồm góc chiếu sáng (nguồn sáng) và góc thu nhận ánh sáng (cảm biến), với hai hệ hình học cơ bản nhất là d/8 và 45/0.

Khi các thiết bị đo màu chuyên nghiệp được kiểm soát nghiêm ngặt cả 3 yếu tố này sẽ giúp chuyển đổi các dữ liệu quang phổ thu thập thập được thành các tọa độ màu cụ thể. Từ đó giúp người dùng dễ dàng nhận biết và so sánh màu sắc một cách hiệu quả, rất hữu ích trong quá trình quản lý chất lượng sản phẩm.

Các Thông Số Màu Quan Trọng Trong ISO 7724-1

Mục đích chính của tiêu chuẩn ISO 7724 đo màu là để xác định một mẫu màu có đạt yêu cầu so với tiêu chuẩn gốc hay không và con người có thể hiểu được. Vì thế, đo màu theo ISO 7724-1 tập trung vào hệ không gian màu CIELAB Lab* trong không gian ba chiều, cho phép biểu diễn mọi màu sắc mà mắt người có thể nhìn thấy.

Giá trị L* (Lightness)

Thống số L* (Lightness) đại diện cho độ sáng tối của màu sắc, trên thang điểm từ 0 đến 100. L*= 0 hiển thị màu đen tuyệt đối tức là không có ánh sáng phản xạ thu thập được, ngược lại L*= 100 hiển thị màu trắng tuyệt đối, tức là máy đo màu chuyên nghiệp thu thập được toàn bộ ánh sáng phản xạ). Vậy, ý nghĩa của thông số này là khi giá trị L* của mẫu đo cao hơn giá trị chuẩn, thì màu sắc của mẫu đó sáng hơn mẫu chuẩn.

Giá trị a* (Trục đỏ – xanh lá)

Thông số a* đại diện cho vị trí của màu sắc trên trục đối lập Đỏ – Xanh lá mà mắt người quan sát được. Nếu giá trị a* dương (+) thì màu sắc thiên về Đỏ, ngược lại a* âm (-) thiên về Xanh lá cây. Trường hợp, a*= 0 biểu thị trạng thái màu sắc trung tính trên trục Đỏ – Xanh lá.

Giá trị b* (Trục vàng – xanh dương)

Tương tự như thông số a*, b* là thông số đại diện cho vị trí của màu sắc trên trục Vàng – Xanh dương. Nếu giá trị b* dương (+) thì màu sắc thiên về Vàng, ngược lại b* âm (-) thiên về Xanh dương. Trường hợp, b*= 0 biểu thị trạng thái màu sắc trung tính trên trục Vàng – Xanh dương.

Chỉ số sai lệch màu ΔE

Sau khi đã thu thập đầy đủ các giá trị thống số Lab*, dựa trên giá trị mẫu chuẩn đã được thiết lập trước, máy đo màu chuyên nghiệp sẽ tiến hành tính toán chỉ sai lệch màu (ΔE) thực tế thông qua công thức:

ΔE = √(ΔL*² + Δa*² + Δb*²)

Nếu giá trị ΔE hiển thị càng nhỏ thì độ chênh lệch màu giữa mẫu thử và chẩn càng nhỏ, m tức là màu sắc giữa hai mẫu càng giống nhau và ngược lại. Thông thường, ΔE< 1 mắt thường rất khó nhận ra sự khác biệt, nếu ΔE> 3 sản phẩm có sai lệch màu rõ rệt và bị loại bỏ.

Độ phản xạ phổ

Bên cạnh độ sai lệch màu (quan trọng nhất), máy đo màu theo tiêu chuẩn ISO 7724-1 còn được lập trình để đo đạc độ phản xạ phổ của vật thể. Đây là tỷ lệ phần trăm ánh sáng phản xạ lại từ bề mặt mẫu tại mỗi bước sóng cụ thể, từ đó giúp người dùng xác định được đặc trưng màu sắc của vật thể đó. Điều này không chỉ giúp máy tính toán chính xác tọa độ Lab*, mà còn hỗ trợ quá trình pha màu sơn, nhựa, bao bì, in ấn,…

Thiết Bị Đo Màu Đáp Ứng ISO 7724-1

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều thiết bị đo màu đạt chuẩn ISO 7724-1, trong đó nổi bật nhất là các sản phẩm máy so màu (Colorimeter) và máy đo màu quang phổ (Spectrophotometer) của thương hiệu hàng đầu Thế Giới Konica Minolta. Trong đó, máy đo màu quang phổ là dòng máy cao cấp (sử dụng lăng kính hoặc lưới nhiễu xạ) còn máy Colorimeter có cấu tạo đơn giản hơn (sử dụng kính lọc màu).

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết về hai dòng máy đo màu phổ biến này, mời các bạn tham khảo:

Quy Trình Đo Màu Theo ISO 7724-1

Một quy trình đo màu theo ISO 7724-1 cần thỏa mãn đầy đủ các công đoạn dưới đây:

• Bước 1 – Hiệu chuẩn thiết bị: Bắt buộc trước khi đo kiểm màu sắc. Sử dụng tấm chuẩn trắng và tấm chuẩn đen đi kèm khi mua máy. Đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất và thực hiện.
• Bước 2 – Chuẩn bị đo: Vệ sinh mẫu sạch sẽ trước khi thực đo để tránh sai số.
• Bước 3 – Cài đặt thông số đo phù hợp: Bao gồm chọn không gian màu, nguồn sáng, góc quan sát thích hợp với các đặt tính của mẫu cần đo và giá trị mẫu chuẩn để so sánh.
• Bước 4 – Tiến hành đo màu: Đặt máy đo màu chuyên dụng lên bề mặt cần đo, lưu ý đầu đo của máy vuông góc và áp sát vào bề mặt tấm mẫu. Đo lặp lại tại những vị trí khác nhau (3-5 vị trí) để lấy kết quả trung bình, chính xác nhất.
• Bước 5 – Đọc và phân tích kết quả: Quan sát các giá trị ΔE, ΔL*, Δa*, Δb* hiển thị trên màn hình máy đo màu hoặc phần mềm chuyên dụng trên máy tính.

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Đo Màu Theo ISO 7724-1

Bên cạnh việc tuân thủ đầy đủ các bước đo màu theo ISO 7724-1 nêu trên, bạn cần lưu ý một số yếu tố sau đây để thu thập được kết quả đo chính xác, đáng tin cậy và nâng cao hiệu quả đo lường.

1. Độ bóng bề mặt: Đối với các bề mặt vật liệu có độ bóng cao (như màng sơn) nên chọn hệ hình học d/8 có chức năng loại trừ độ bóng, không nên sử dụng máy đo màu góc 45/0.
2. Chú ý hiện tượng dị hướng màu (Metamerism): Đây là hiện tượng phổ biến trong thực tế, khi hai mẫu vật liệu trông giống hệt nhau nhưng dưới ánh sáng khác nhau sẽ có màu sắc khác nhau. Cách khắc phục là kiểm tra sự chênh lệch màu dưới nhiều nguồn sáng khác nhau.
3. Nhiệt độ môi trường đo: Nhiều loại sắc tố màu có đặc tính nhạy cảm với nhiệt độ. Chính vì thế, nhiệt độ thích hợp để đo màu là để bề mặt mẫu nguội hoàn toàn mới tiến hành đo đạc.
4. Độ dày lớp phủ: Lớp sơn quá mỏng sẽ khiến ánh sáng của máy đo màu xuyên thủng đến vật liệu nền và ánh sáng phản xạ thu thập được là của vật liệu nền. Từ đó làm biến đổi hoàn toàn tọa độ màu tổng thể.

Ứng Dụng Thực Tế Của Máy Đo Màu Theo ISO 7724-1

Trong thực tế, máy đo màu theo ISO 7724-1 hiện đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực và ngành nghề khác nhau, tiêu biểu là ngành sản xuất sơn và vật liệu phủ. Đây là ứng dụng phổ biến nhất của các thiết bị đo màu quang phổ kết hợp với phần mềm phối màu tự động để chế tạo ra những loại sơn có độ chính xác màu và chất lượng cao. Không những thế, ngành nhựa và polymer cũng cần sử dụng máy đo màu thường xuyên để kiểm tra hạt nhựa màu, đảm bảo tính đồng nhất màu sắc của vỏ nhựa thiết bị gia dụng hoặc nội thất xe hơi.

Đặc biệt là ngành công nghiệp ô tô, yêu cầu tính thẩm mỹ sang trọng, thời thượng, vì thế mọi bộ phận, chi tiết đều cần kiểm soát chất lượng màu bền bỉ theo thời gian. Và máy đo màu chuyên dụng là giải pháp hoàn hảo, đáp ứng mọi nhu cầu và tiêu chuẩn quy định. Cuối cùng, một trong những lĩnh vực sử dụng máy đo màu nhiều nhất trên thị trường không thể không nhắc đến ngành in ấn và bao bì hiện đại, để đo cường độ màu mực, độ che phủ trên bề mặt (giấy, kim loại, màng nhựa), đảm bảo độ nhận diện thương hiệu sắc nét.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Để hiểu rõ hơn về phương pháp đo màu theo ISO 7724-1, chúng ta hãy cùng khám phá giải đáp của các câu hỏi thường gặp về chủ đề này.

ISO 7724-1 dùng để làm gì?

Như đã giới thiệu ở trên, tiêu chuẩn ISO 7724-1 được ban hành để chuẩn hóa phương pháp, nguyên lý và hệ tọa độ đo lường màu sắc kỹ thuật số cho các vật liệu đặc biệt như sơn, vecni và lớp phủ. Những loại vật liệu này thuộc dạng lỏng (hoặc bột) và yêu cầu loại bỏ sự cảm tính của mắt người, vì thế tiêu chuẩn 7724-1 giúp cung cấp các thông số định lượng rõ ràng để đánh giá toàn diện chất lượng sản phẩm.

ISO 7724-1 có bắt buộc không?

Không bắt buộc nhưng đây là tiêu chuẩn tham chiếu kỹ thuật quốc tế. Nếu bạn muốn tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, xuất khẩu hàng hóa hoặc muốn tối ưu hóa quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm thì không thể bỏ qua tiêu chuẩn quan trọng này.

Máy đo màu nào phù hợp với ISO 7724-1?

Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều loại máy đo màu được công bố đạt chuẩn ISO 7724-1, tuy nhiên không phải thiết bị nào cũng đáp ứng đầy đủ nhu cầu đo lường của bạn. Tuy nhiên, bạn nên ưu tiên các dòng máy đo màu quang phổ được trang bị hệ hình học d/8 hoặc 45/0 đến từ những thương hiệu nổi tiếng. Nếu bạn đang thắc mắc không biết lựa chọn máy đo màu nào phù hợp, đừng ngần ngại liên hệ ngay đến số hotline 0901 668 234 để được tư vấn tận tình và hỗ trợ chu đáo, miễn phí.

ISO 7724-1 có áp dụng cho nhựa và bao bì không?

Có, thậm chí là rất phù hợp. Do đều có nguyên lý đo màu trên không gian CIELAB, nên hoàn toàn có thể ứng dụng để đánh giá cơ bản màu sắc nhựa, bao bì và nhiều vật liệu rắn khác có đặc tính quang học tương tự.

Sự khác biệt giữa đo màu bằng mắt và theo ISO 7724-1 là gì?

Sự khác biệt cốt lõi giữa quan sát màu bằng mắt thường và theo tiêu chuẩn ISO 7724-1 là nằm ở độ chính xác, tính nhất quán và khả năng ghi nhận dữ liệu. Tiêu chuẩn ISO 7724-1 chuẩn hóa màu sắc thành các giá trị chính xác và có thể lưu trữ vĩnh viễn, thay vì cảm nhận chủ quan của từng người, vốn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố (như ảo giác, môi trường xung quanh, tâm trạng, và độ tuổi).

Tham khảo: Đo Màu Theo Đạt Chuẩn CIE 15 Là Gì? Định Nghĩa, Quy Trình & Ứng Dụng

Kết luận, hy vọng bài viết trên đây đã giúp bạn hiểu rõ về đo màu theo ISO 7724 1, cũng như biết cách áp dụng và lựa chọn thiết bị phù hợp, chuẩn xác. Tại Việt Nam, công ty Cổ phần Giải Pháp Đo Kiểm (MTS) tự hào là nhà phân phối máy đo màu chính hãng hàng đầu, với giá cả phải chăng và chế độ bảo hành, hậu mãi đầy đủ, chuyên nghiệp. 

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

CÔNG TY CỔ PHẦN GIẢI PHÁP ĐO KIỂM

• Địa chỉ: 1/5 Đường An Nhơn, Phường 17, Quận Gò Vấp, TP HCM
• Hotline: 0901.668.234
• Email: [email protected]
• Website: www.giaiphapdokiem.vn
• Facebook: https://www.facebook.com/giaiphapdokiem