Chập Điện Là Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Cách Xử Lý An Toàn

Ngày nay, điện năng là nguồn năng lượng không thể thiếu trong đời sống và sản xuất hiện đại. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện nghi mà nó mang lại thì cũng tiềm ẩn không ít những rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và tài sản của con người. Trong đó, chập điện là một trong những sự cố phổ biến nhất. Vậy bạn đã hiểu rõ chập điện là gì, cũng như cách khắc phục và phòng ngừa chính xác chưa? Hãy cùng tham khảo bài viết dưới đây của Giải Pháp Đo Kiểm để biết câu trả lời chi tiết!

Sự Cố Chập Điện Là Gì?

Hiện tượng chập điện trong kỹ thuật được gọi là hiện tượng ngắn mạch, là tình trạng các dây dẫn mang điện tiếp xúc trực tiếp với nhau mà không thông qua lớp vỏ cách điện bảo vệ. Hiểu một cách đơn giản, khi hai dây điện thường là dây nóng và dây nguội chạm vào nhau, lúc này điện trở của mạch điện sẽ giảm mạnh về gần bằng 0. Sự thay đổi đột ngột ngày sẽ kéo theo cường độ dòng điện tăng vọt lên mức cực đại (theo định luật Ohm: I = U/R).

Sự gia tăng mạnh mẽ của cường độ dòng điện bất thường sẽ sinh ra một lượng nhiệt năng lớn đủ để phá hủy các thành phần trong phạm vi tiếp xúc, từ đó tạo ra các tia lửa điện được gọi là chập điện. Đây cũng chính là nguyên nhân gây ra chập điện hàng đầu gây ra các vụ hỏa hoạn nghiêm trọng.

Nguyên Nhân Gây Chập Điện Thường Gặp

Để biết cách phòng tránh sự cố chập mạch là gì, trước hết chúng ta cần nắm rõ nguyên nhân gây ra sự cố này, bao gồm:

• Dây dẫn bị mất lớp vỏ cách điện: Đây là nguyên nhân chính và phổ biến nhất gây ra hiện tượng chập mạch hiện nay. Thông thường các dây dẫn, dây cáp điện được bao phủ bởi một lớp vỏ nhựa PVC để bảo vệ lõi kim loại dẫn điện bên trong. Nhưng vì nguyên nhân nào đó, có thể do va đập, lão hóa hoặc chuột, côn trùng cắn phá dẫn đến bong tróc, nứt nẻ làm lộ phần lõi ra bên ngoài, khi va chạm sẽ gây ra chập mạch.
• Mối nối dây điện không đảm bảo: Tương tự, các mối nối điện bị hở cũng có thể khiến các lõi dây tiếp xúc với nhau, sinh ra nhiệt và gây chập điện.
• Môi trường ẩm ướt, ngập nước: Nước là chất dẫn điện rất tốt, không thua kém gì kim loại. Khi ổ cắm, công tắc điện tiếp xúc với nước sẽ sinh ra dòng điện rò rỉ và hiện tượng đoản mạch.
• Sử dụng thiết bị điện kém chất lượng: Thường sử dụng các vật liệu, linh kiện kém bền hoặc khả năng cách điện không đạt chuẩn, dễ hư hỏng dẫn đến rò rỉ, chập mạch và cháy nổ.

Các Dấu Hiệu Nhận Biết Chập Điện

Sự cố chập mạch có thể diễn ra âm thầm hoặc đột ngột mà chúng ta không thể lường trước được. Tuy nhiên, nó vẫn có một số dấu hiệu khác thường mà bạn có thể nhận biết nếu chú ý như:

1. Aptomat nhảy liên tục: Aptomat tự động nhảy cho thấy trong mạch điện có dòng ngắn mạch.
2. Mùi khét của nhựa cháy: Đây là sản phẩm của hiện tượng quá nhiệt làm nóng chảy lớp nhựa PVC bảo vệ dây dẫn, thiết bị điện.
3. Có tiếng nổ lách tách hoặc xẹt lửa: Đây là dấu hiệu rõ nét nhất cho thấy sự cố chập điện cục bộ sắp xảy ra.
4. Thiết bị điện hoạt động chập chờn, đèn nhấp nháy: Do cường độ dòng điện không ổn định, năng lượng cung cấp đến bóng đèn hay thiết bị điện cũng thay đổi liên tục. Dẫn đến bóng đèn sáng yếu hoặc chớp tắt liên tục, thiết bị đang chạy thì dừng.
5. Tường hoặc vỏ thiết bị có cảm giác nóng bất thường, hoặc tê giật: Khi chạm tay vào sẽ cảm thấy nóng bất thường, tê tê, chứng tỏ sự cố rò rỉ và chập điện đang diễn ra.

Phân Biệt Chập Điện, Quá Tải Và Rò Điện

Để ngăn chặn kịp thời và chính xác sự cố điện xảy ra, trước hết bạn cần phân biệt rõ 3 khái niệm thường nhầm lẫn nhất: chập điện, quá tải và rò điện.

Hướng Dẫn Cách Xử Lý Khi Xảy Ra Chập Điện

Khi xảy ra sự cố chập điện, trước hết bạn cần giữ bình tĩnh và ưu tiên AN TOÀN là trên hết. Lưu ý, không được chạm trực tiếp vào bất cứ dây dẫn, ổ cắm hoặc thiết bị đang có dấu hiệu chập điện. Sau đó, tiến hành cách xử lý chập điện đạt chuẩn kỹ thuật dưới đây:

• Bước 1: Ngắt nguồn điện ngay lập tức bắt cách cắt CB/aptomat tổng của hệ thống điện. Không
• Bước 2: Kiểm tra dấu hiệu bất thường như mùi khét, dây cháy xém, ổ cắm nóng, thiết bị hư hỏng hoặc mối nối bị hở,…
• Bước 3: Rút phích cắm thiết bị điện bị chập cháy ra khỏi ổ cắm điện tránh lây lan.
• Bước 4: Gọi thợ điện chuyên nghiệp đến hỗ trợ dò tìm và khắc phục sự cố chập mạch triệt để, chính xác.

Cách Kiểm Tra Điện Bị Chập Ở Đâu

Trong trường hợp aptomat trong nhà nhảy liên tục mà bạn không thể xác định được nguyên nhân xảy ra chập điện từ đâu. Bạn có thể thực hiện kiểm tra lần lượt từng khu vực để loại trừ, từ đó xác định vị trí xảy ra chập điện chính xác:

• Kiểm tra CB từng nhánh: Tắt toàn bộ CB nhánh trong nhà, sau đó bật lại lần lượt từng CB để xác định khu vực nào khiến CB tổng hoặc nhánh bị nhảy là khu vực xảy ra chập mạch.
• Kiểm tra từng thiết bị điện: Tương tự, nếu thiết bị bị chập điện khi cắm điện sẽ làm CB nhảy.
• Kiểm tra ổ cắm, công tắc và mối nối: Đây là những nơi dễ xảy ra sự cố chập mạch nhất và có các dấu hiệu đặc trưng như: mùi khét, vết cháy xém, nóng bất thường, xuất hiện tia lửa điện, dấu vết côn trùng, chuột cắm nứt vỏ, đứt.
• Sử dụng thiết bị đo điện chuyên dụng: Như đồng hồ ampe kìm, đồng hồ đo điện đa năng, máy đo cách điện để kiểm tra khi đã ngắt nguồn điện an toàn. Các kỹ thuật viên, thợ điện thường sử dụng chức năng đo điện trở hoặc kiểm tra thông mạch để dò tìm các vị trí trong mạch điện.

Một Số Vị Trí Thường Xảy Ra Chập Điện Trong Nhà

Những vị trí thường xảy ra chập điện là:

1. Ổ cắm và phích cắm
2. Công tắc điện
3. Dây điện và mối nối
4. Tủ điện và CB/Aptomat
5. Dây điện âm tường
6. Thiết bị điện công suất lớn
7. Khu vực ẩm ướt

Cách Phòng Tránh Chập Điện

Việc phòng tránh chập điện nên được triển khai từ đầu khi lắp đặt hệ thống điện để hạn chế tối đa các tổn thất. Dưới đây là các nguyên tắc vàng để phòng tránh sự cố chập điện và bảo vệ hệ thống điện nhà bạn:

• Lắp đặt thiết bị bảo vệ đúng chuẩn: Hầu hết các công trình hiện nay đều được lắp đặt Aptomat chống giật và chống chập (RCBO hoặc ELCB). Nên chọn loại có dòng cắt phù hợp với tiết diện dây dẫn.
• Sử dụng ống luồn dây điện: Dù đi nổi hay đi âm tường thì ống luồn dây điện cũng sẽ giúp bảo vệ dây điện khỏi các nguyên nhân chính gây ra chập mạch như va đập, hơi nước và chuột, côn trùng cắn phá.
• Chọn mua thiết bị điện chất lượng: Đây chính là yếu tố quyết định giúp ngăn ngừa nguy cơ chập điện hiệu quả nhất. Ưu tiên các thương hiệu lớn, uy tín, sản phẩm được làm từ nhựa chống cháy, lõi đồng dày dặn, cắm rút chắc tay.
• Tính toán tải trọng hợp lý: Việc chồng chéo nhiều ổ cắm, cây điện cũng làm tăng nguy cơ xảy ra chập điện, hãy phân bố các thiết bị đồng đều dựa trên công suất và dòng điện tiêu thụ. Có thể đi đường dây riêng biệt cho các thiết bị chuyên dụng như điều hòa, bình nóng lạnh,…
• Bảo trì định kỳ: Định kỳ 6 tháng hoặc mỗi năm nên kiểm tra lại toàn bộ hệ thống điện, đặc biệt là bảng điện, ổ cắm, mối nối hoặc những nơi có nguy cơ xảy ra chập điện. Thay thế dây điện và linh kiện cũ, lão hóa để đảm bảo hệ thống điện vận hành ổn định.
• Tuân thủ quy tắc an toàn điện với nước: Thiết kế vị trí ổ cắm điện cách sàn hợp lý, lắp đặt mái che cho các thiết bị, hệ thống điện ngoài trời và trong phòng tắm.

Những Sai Lầm Cần Tránh Khi Xử Lý Chập Điện

Lưu ý, việc phòng ngừa, kiểm tra và xử lý sự cố chập điện chỉ nên được thực hiện khi bạn trang bị đầy đủ kiến thức và đồ bảo hộ an toàn. Tốt nhất nên gọi thợ điện chuyên nghiệp để được hỗ trợ chính xác nếu không có nhiều kinh nghiệm. Ngoài ra, còn có các lưu ý quan trọng như sau:

1. Tuyệt đối không được dùng nước để dập lửa khi chưa ngắt nguồn điện.
2. Không nên bật/tắt Aptomat nhiều khi chưa tìm ra nguyên nhân sẽ làm tăng thêm hậu quả.
3. Không tự ý sửa chữa điện khi không có đồ nghề và chuyên môn

Cuối cùng, hy vọng bài viết chập điện là gì trên đây của Giải Pháp Đo Kiểm đã cung cấp đầy đủ kiến thức và kỹ năng để bạn có thể dễ dàng tham khảo và xử lý chính xác khi xảy ra sự cố. Nếu bạn đang tìm kiếm các thiết bị đo lường điện chuyên dụng để bảo trì hệ thống điện trong gia đình hoặc công nghiệp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp hoàn toàn miễn phí.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

CÔNG TY CỔ PHẦN GIẢI PHÁP ĐO KIỂM

• Địa chỉ: 1/5 Đường An Nhơn, Phường 17, Quận Gò Vấp, TP HCM
• Hotline: 0901.668.234
• Email: [email protected]
• Website: www.giaiphapdokiem.vn
• Facebook: https://www.facebook.com/giaiphapdokiem